Мьянмадағы құлдық, қоқан-лоқы және миллиондаған айыппұл: Қазақстанда адам саудасымен күрес қалай жүріп жатыр?

27 жастағы Бақтыбек Дадайұлы Мьянмада жеті күн бойы құлдықта болды. Сыныптасы ұсынған «шетелдегі жоғары жалақылы жұмысқа» сеніп Таиландқа барған оны қылмыстық топ Мьянмаға жеткізіп, 3 миллион теңгеден астам қаржыға сатып жіберген. Жәбірленушіні қарумен қорқытып, азаптаған қылмыскерлер бостандығы үшін туыстарынан 40 миллион теңге талап етті. Ақша бермесе, екі қолын кесіп, тірідей көметінін айтып сес көрсеткен. Оқиғаға Қазақстан, Қытай және Норвегия елшіліктері мен жергілікті полиция жедел араласқан соң ғана қылмыстық топ оны босатуға мәжбүр болды.

«Сана Сезім» әйелдер бастамалары құқықтық орталығының атқарушы директоры Вера Закутняяның айтуынша, адам саудасы тек шетелде емес, Қазақстанның ішінде де кең тараған. Мәселен, психологиялық дамуында ерекшелігі бар азаматты алыс қыстақта 8 жыл бойы мал бағуға мәжбүрлесе, ауыл қыздарын жұмыспен алдап қалаға шақырып, сауналарда сексуалдық қанауға салады. Тіпті соңғы уақытта қыздарға білдіртпей дәрі беріп, еркінен тыс түсірілген видеолар арқылы веб-камера алдында жұмыс істеуге мәжбүрлейтін онлайн алаяқтық түрі де көбейген. Мұндай қауіптердің алдын алу үшін «Родник» орталығының директоры Нина Балабаева шетелге шығатындарға келісімшарттарды мұқият тексеруге, жеке құжаттарды бөгде адамдарға бермеуге және туыстарға қайда бара жатқанын үнемі хабарлап отыруға кеңес береді.

Осы саладағы мәселелерді шешу мақсатында 2024 жылы елімізде «Адам саудасына қарсы іс-қимыл туралы» алғашқы арнайы заң қабылданды. ҚР ІІМ Ұйымдасқан қылмысқа қарсы күрес департаменті басқармасының бастығы Самат Құсетовтің хабарлауынша, жыл басынан бері бұл бағытта 80 қылмыс тіркеліп, екі ұйымдасқан топтың әрекеті тоқтатылды. Оның бірі Алматыда баспанасыз адамдардың атына несиеге қымбат көліктерді рәсімдеп келген. Сонымен қатар, қайта бағыттау тетігі арқылы 15 құрбанға көмек көрсетіліп, 29 жәбірленуші мемлекеттік қорғауға алынды, ал жеңгетайлыққа қатысты 700-ден астам әкімшілік іс қозғалып, 213 миллион теңгеден астам айыппұл салынды.