– Мектепке алғаш рет мұғалім болып келген күніңіз есіңізде ме?

– Иә, ол күн күні кешегідей көз алдымда. Қолымдағы конспектілерім қалтырап, сынып есігінен аттаған сәттегі сезімді ұмыту мүмкін емес. Ол кезде жас маманның бойында үлкен қорқыныш пен шексіз үміт қатар жүрді. Қорқынышым – «Оқушыларға толық жеткізе алар ма екенмін? Сұрақтарына жауап бере алмай қалсам ше?» деген жасқаншақтық еді. Ал үмітім — жас балалардың жанарындағы отты көріп, оларға әдебиеттің әлемін сүйікті етуге деген асқақ арман болатын.

– Сізді шаршатпай, қанаттандырып келе жатқан негізгі күш не?

– Мені шаршатпайтын — балалардың тазалығы мен жанарындағы сәуле. Сабақ үстінде бір шығарманың мағынасын түсініп, көзі жайнап кеткен оқушыны көргенде барлық шаршағаның ұмытылады. Олардың «Мұғалім, бұл кейіпкер маған өте ұқсайды екен» немесе «Бұл өлеңді оқығанда өзімді басқаша сезіндім» деген бір ауыз шынайы сөзі маған қанат бітіріп, ертеңгі күні тағы да жаңа шабытпен мектепке келуге күш береді.

– Қазіргі оқушының бойына көркем кітапқа деген сүйіспеншілікті қалай дарытып жүрсіз?

Бұл – бүгінгі күннің ең өзекті мәселесі. Қысқа видеолар заманында балалардың назарын ұзақ мәтінге аудару оңай емес. Сондықтан мен олардың әлеміне өзім баруға тырысамын: Шығармаларды тек қағаздан емес, аудиокітап форматында немесе үзінділерді көріністендіріп оқыту әдісін қолданамын. Кітапты оқуға мәжбүрлемей, қызықты «буккроссинг» немесе TikTok/Instagram желілеріне арналған кітапқа шағын жарнама-рецензия жасау тапсырмаларын беремін. Бастысы – өз мысалым арқылы, өзім жаңа оқыған кітаптарым туралы әсерленіп айтып беру арқылы қызықтырамын.

– Бүгінгі баланың шығарманы қабылдауында қандай айырмашылық бар?

– 20 жыл бұрынғы оқушылар шығарманы көбінесе сыни-талдау арқылы, мұғалімнің айтқанына сүйеніп қабылдаушы еді. Ал қазіргі балалар — өте еркін, өз пікірі бар, жаһандық ойлайтын ұрпақ. Олар кейіпкерлердің әрекетін бүгінгі заман тұрғысынан, психологиялық тұрғыдан өте дәл бағалайды. Олардың көзқарасындағы жаңашылдық — шаблондық ойлаудан ада болуы. Олар «Неге Абай былай етті?» деп сұрақ қойып, тереңнен ізденеді. Қазіргі балалар — креативті, жылдам ойлайтын, өз құқығын түсінетін саналы ұрпақ.

– Оқушылардың мектеп бағдарламасынан тыс шығармаларды оқуға көзқарасы қандай?

– «Кітап оқитын ұлт» марафоны мен жалпы қоғамдағы үрдіс балаларға да әсер етіп жатыр. Қазіргі оқушылар мектеп бағдарламасындағы классикалық туындылармен қатар, фантастика, мотивациялық кітаптарды, әлемдік бестселлерлерді және корей немесе жапон манга/комикстерін (олар да оқуға деген қызығушылықты оятады) үлкен құмарлықпен оқиды. Бағдарламадан тыс кітаптарды оқуға деген көзқарастары жақсы, тек оларға өздеріне ұнайтын бағыттағы кітапты табуға бағыт-бағдар беру керек.

– «Қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімінің бақыты» неде?

– Қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімінің бақыты — ұлттың рухын ұрпақтың санасына сіңіре білуінде. Мектеп бітіріп кеткен түлектердің жылдар өткен соң хабарласып: «Мұғалім, сіздің сабағыңызда оқыған өлеңдер мен ақын-жазушылардың сөздері әлі күнге дейін өмірлік жолымда компас болып келеді» деуі — мен үшін ең үлкен марапат, баға жетпес бақыт.

• Әңгімеңізге көп рақмет!

Сымбат БАУЫРЖАНҚЫЗЫ