Жанелі Қалман: Жылына 50 кітап оқимын

– Бала тәрбиесі, үй шаруасы және қалың кітап... Осы үш әлемді бір тәулікке қалай сыйдырып жүрсіз? Декреттегі ананың тайм-менеджментінің құпиясы неде?

– Үш тақырыпты қатар алып жүру, әрине, оңай емес. Биікке ұмтылып, дамуды қалайтын адам бір орында тұрмайды. Ал мақсаты айқын адамға бәріне үлгеруге болады. Ол үшін, ең алдымен, дұрыс тайм-менеджмент керек. Өзімді тәртіпке берік адаммын деп санаймын. Таңғы және кешкі арнайы ритуалдарым бар. Шымкентте ата-енесімен бірге тұратын, екі қыз өсіріп отырған келінмін. Сырт көзге мұның бәрін қатар алып жүру өте қиын болып көрінуі мүмкін. Бірақ маған жеңіл. Себебі менде жылдар бойы қалыптасқан жүйе, жоспар және күнделікті рутина бар. Яғни, адам шынымен қаласа — бәріне үлгереді. Өмірімді жеңілдететін басты ұстанымым бар: «Аз-аздан, бірақ үздіксіз». Мысалы, мен бір күнде бір кітапты тауысуға тырыспаймын. Күніне 5-10 бет, тіпті болмаса 2-3 бет оқысам да жеткілікті. Бастысы — бұл әдет менің өмірімде күнделікті бар. Меніңше, тұлғалық даму үшін жасалатын ең қарапайым әрі тиімді қадам — кітап оқу. Үйді жинау да солай: маған барлық бөлменің бір сәтте жарқырап тұрғанынан гөрі, күнделікті аз-аздан болсын ретке келтіріп отыру маңыздырақ. Мен үшін жүйелілік — табыстың басты кілті.

– Балаңыз жылап қалады, бірақ дәл сол кезде кітаптағы ең қызықты сәт қатар келгенде қайсысын таңдайсыз? Мұндай сәттерде фокусты қалай сақтайсыз?

– Бала жыласа, көңілің бірден соған ауады. Шынында да, баланың жылағанына жайбарақат қарап отыра алмайсың, фокусың бірден бөлінеді. Бұл жерде де өзіндік бір лайфхак бар: мен кітап оқу үшін ең ыңғайлы сәттерді таңдаймын. Кіші баламды ұйықтатып жатқанда, үлкен қызым өзімен-өзі ойнап отырады. Бұл — маған 5–10 минут болсын кітап парақтауға таптырмас мүмкіндік. Дәл осы сәтті пайдаланып, оқып аламын. Далаға серуенге шыққанда да солай: үлкені ойнап жүрсе, кішісі арбада тыныш отырған сәтті қалт жібермеймін. Ең бастысы — өзіңізге қолайлы уақытты таба білу. Баламен алысып, шаршап отырып кітап оқудың қажеті жоқ, одан пайда да болмайды. Бастысы — уақытты дұрыс ұйымдастыру.

– Желіде декреттегі аналардың контенті өте көп. Бірақ кітап блогын жүргізу идеясы қалай келді? Алғашқы постты жазғанда қобалжу болды ма?

– Бұл да блогерлік тәжірибені жақсы көрсететін, сауатты да тартымды ой екен! Артық сөздерді қысқартып, ойды жинақы етіп, сұхбат/мақала стилінде өңдеп бердім: Негізі блог жүргізуді 2019-2020 жылдары бастағанмын. Ол кезде тікелей кітап блогы болмаса да, кітапқа қатысты арнайы рубрикаларым бар еді, оқыған дүниелеріме пікір жазып тұратынмын. Сол кездегі басты қателігім — айқын бір бағыттың болмауы. Басымды көп нәрсеге бірдей тығып, шашырап кеттім: жеке өмірімді де, басқа да сан түрлі қызығушылықтарымды бір блогқа сыйдыруға тырыстым. Бірақ бәрін араластыра берсең, оқырманның да назары бөлініп, аудитория адасады екен. Сондықтан соңғы екі жылда тек кітап блогын жүргізуге шешім қабылдадым. Оның үстіне, өзім — жылдам оқу тренерімін, яғни кітапты жылдам әрі сапалы оқуды үйретемін. Осылайша, кәсіби біліктілігім мен жеке қызығушылығымды ұштастырып, нақты осы бағытты таңдадым. Бағытымды ауыстырғанда ешқандай қобалжу болған жоқ. Өйткені кітап туралы бұрыннан жазып келе жатқандықтан, алғашқы постты жазу да, осы салада одан әрі даму да маған ешқандай қиындық тудырмады.

– Парақшаңызды оқитын өзіңіз сияқты аналардан қандай кері байланыс аласыз? «Сіздің арқаңызда кітап оқи бастадым» деген хаттар келе ме? Негізі декреттегі аналар көбіне агрессивті, депрессияға тез бейімделгіш болып келетін.

– Аудиториямен жұмыс істеудің, рилс пен пост жазудың бұл әдісі — нағыз кәсіби маркетингтік әрі блогерлік тәсіл! Мәтінді қайталаулардан арылтып, ойды жинақы, әдемі әрі сұхбат/мақала стилінде өңдеп бердім. Иә, оқырмандардан кері байланыс өте көп түседі. Блогымды, негізінен, қыздар мен аналар қауымы бақылайды. Олардан келген хаттарды оқып, ерекше шабыт аламын. Шыны керек, декреттегі аналар депрессияға бейім келеді. Осыны ескере отырып, соңғы уақытта рилстар мен посттарымда оқырмандардың «ауыр нүктесін» (триггерін) дәп басуға тырысамын. Өмірімде болып жатқан шынайы сәттерді жасырмай көрсетемін. Кітапты ұсынғанда да жай ғана «мынау жақсы кітап, оқыңыздар» демеймін. Ішіндегі адамға ой салатын, эмоция тудыратын өтімді үзінділерді бөлісемін. Мысалы, Дулат Исабековтің «Қарғын» романындағы: «Балаларымды төркініме апарып таста, қызғансаң о дүниеге кел» деген сияқты сөздер бірден назарды ауартады, адамда ішкі толқыныс тудырады. Бұл кітапқа деген қызығушылықты арттыратыны сөзсіз. Менің басты мақсатым — бірінші кезекте декреттегі аналар мен қыздардың бойында кітапқа, білімге деген әуестікті ояту.

– Бұған дейін қанша кітап оқыдыңыз? Ең ұнағаны қайссы?

– Ойды өте сәтті әрі мазмұнды жеткізгенсіз! Бұл бөлім оқырмандар мен тыңдармандар үшін өте қызықты болатыны анық. Артық қайталауларды тазартып, кітап атаулары мен сөз саптауын жатық әрі әсерлі етіп, сұхбат/мақала стилінде өңдеп бердім: Шынымды айтсам, осы уақытқа дейін қанша кітап оқығанымның нақты есебін жүргізбеппін. Бірақ жыл сайын тұрақты түрде 40–50 кітап оқимын. Бұл өте көп те, өте аз да емес деп ойлаймын. Алдағы уақытта бұл көрсеткішті жылына 100 кітапқа жеткізуді мақсат етіп отырмын. Сүйікті кітаптарыма келсек: Отандық әдебиеттен: Санжар Керімбайдың «Бейсен және болмыс» туындысы маған ерекше әсер етті. Мұнда кейіпкердің өмірбаяны жай ғана баяндалып қоймай, әрбір сәтінен сабақ алатындай теңдессіз ғибрат өрілген. Рухани-ислами бағытта: Имам Ғазалидің «Жүрек сырлары» кітабы жүрегімнен айрықша орын алды. Жалпы, ұнайтын шығармаларым өте көп, ол жанрға байланысты. Коркем әдебиеттен Гюзель Яхина, Элиф Шафак және Халед Хоссейни сияқты авторлардың туындыларын сүйіп оқимын.

– Сүйіп оқитын авторыңыз кім? Қай шығармасы ерекше ұнайды?    

– Ерекше ұнататын, шығармашылығын үздіксіз бақылап жүретін арнайы авторларым да бар: Робин Шарма: Көбіне мотивациялық бағытта жазатындықтан, туындылары маған үлкен серпін береді. Дулат Исабеков: Жазу стилі өте жеңіл, оқиға желісі қызықты әрі динамикалық болғандықтан, кітаптары бір деммен оқылады. Бексұлтан Нұржекеев: Бұл жазушының да сүйіп оқитын, сөз сүйегіне жететін керемет шығармалары өте көп.

 

Сымбат БЕГІМБАЙ